Iets over Pastel

Pastel verwijst niet naar bleke baby kleuren, maar 't woord pastel komt van 't Franse woord 'pastiche'. Dat verwijst naar 't pure pigment in poedervorm dat gemalen wordt tot een pasta met een klein beetje bindmiddel en vervolgens in staafjes wordt gerold. De oneindige varieteit in kleuren die pastel de kunstenaar aanbiedt gaat van zacht en subtiel tot krachtig en fel.
Pastel is geen krijt of kalk. Pastel is puur pigment - hetzelfde pigment dat gebruikt wordt in het produceren van alle kunstverven. Pastel is het meest permanent van alle media als het aangebracht wordt op een permanente ondergrond en goed ingelijst wordt. Er is geen olie aanwezig dat kan vergelen of barstjes vertoont in de loop van de tijd; er is geen enkel medium gebruikt dat het schilderij kan laten verkleuren, vervagen of dat barstjes kan veroorzaken. Pastel schilderijen uit de 16e eeuw bestaan vandaag de dag nog en zien er net zo fris en kleurvol uit als de dag dat ze geschilderd waren. De geschiedenis van pastel kan getraceerd worden tot naar de 16e eeuw. De uitvinding ervan is toegeschreven aan de Duitse schilder Johaim Thiele.
Een Venetiaanse kunstenaar, Rosalba Carriera, was de eerste die consistent gebruik maakte van pastel. Chardin gebruikte pastel in een schetsmatige wijze, terwijl Latour een zachter effect nastreefde door de pastel meer uit te wrijven. Een heel arsenaal aan kunstenaars, zoals Watteau, Copley, Delacroix, Millet, Manet, Renoir, Toulouse-Lautrec, Vuillard, Bonnard, Glackens, Whistler, Hassam, William Merritt Chase en Mary Cassett, om maar een aantal bekende namen te noemen, gebruikten pastel als medium om schilderijen te maken in plaats van enkel voor schetsen en voorstudies.
Edgar Degas was de meest beroemde liefhebber en gebruiker van pastel. Zijn protegé, Mary Cassat, heeft het impressionisme en het gebruik van pastel geintroduceerd bij haar vrienden in Philadelphia en Washington, en dus in de Verenigde Staten.

In de lente van 1983 verkocht Sotheby Parke Bernet twee Degas pastel schilderijen voor meer dan 3 miljoen dollar per stuk! Beide schilderijen werden rond 1880 geschilderd.

Vandaag de dag heeft pastel dezelfde status als olieverf of aquarel als belangrijk kunstmedium. Veel van onze meest geliefde hedendaagse kunstenaars hebben zich geuit in pastel en hebben de wereld verrijkt met dit prachtige materiaal. Een pastel schilderij wordt gecreërd door het vegen of strijken van de staafjes droog pigment op een stroeve ondergrond, op deze wijze wordt de kleur in de grove structuur van het papier of karton gedrukt. .
Chardin, Self Portrait, pastel, 1771.

Renoir, Portrait of a young Girl, pastel, 1887
Degas, La Danseuse sur la Scene, pastel, 1878

Cassatt, Mother and Child, pastel, 1900
Als het papier of andere ondergrond geheel bedekt is met pastel, wordt het vaak een schilderij genoemd. Als er veel van de ondergrond zichtbaar blijft, wordt het vaak een tekening of schets genoemd. Iedere pastelkunstenaar heeft z'n eigen techniek. Pastel kan zachtje gewreven worden om een zacht effect met overlopende kleuren te creëren, of men kan de pastelstreken zichtbaar laten. Veel kunstenaars hebben een voorliefde voor pastel omdat het een spontaniteit in de kunstenaar toelaat die bij veel andere (natte) materialen achterwege moet blijven. Er is geen droogtijd en er hoeft geen rekening gehouden te worden met het veranderen van kleuren terwijl ze drogen.

Hoe om te gaan met een pastel schilderij

Zoals met alle kunst en antiek wordt het aangeraden om een pastelschilderij niet in direct zonlicht te plaatsen. Ingelijst onder glas kan de zon condensatie teweeg brengen die het pastelschilderij onherstelbaar zou beschadigen. Pastelschilderijen moeten altijd onder glas worden ingelijst en daarbij moet gebruikt gemaakt worden van een passepartout of een 'spacer' zodat er ruimte blijft bestaan tussen kunstwerk en glas. Pastel schilderijen moeten nooit aangeraakt worden omdat ze heel gevoelig zijn en gemakkelijk vegen en smeren. Als een pastelgeschilderij vervoerd moet worden of niet aan de muur hangt, dan moet het altijd met de afbeelding naar boven gehouden worden.

(Met dank aan de Pastel Society van America en de Connecticut Pastel Society voor het meeste van deze info)